در سالهای انتشار مجله شهر، شمارههای زیادی را به طرح مسئله زمین با عنوانهایی چون «قانون زمین»، «طلسم زمین»، «جنگ زمین» و شمارههایی در طرح مسئله ترافیک که یکی از پیامدهای ناگوار وضعیت فروش و ساختوساز بیقاعده است و فروش مراتع و جنگلها با تأکید بر اینکه هرگونه حل مسئله زمین شهری امکان هیچ نوع پیشرفتی در حل مسائل زمین، اجتماعی دادن با تأکید بر اینکه بدون حل مسئله زمین شهری امکان هیچ نوع پیشرفتی در شهرسازی کشور و سروسامان یافتن شهرهای بزرگ نخواهد بود، اختصاص دادهایم.
در سال گذشته، پس از یک رکود ساختمانسازی در تهران که دلایلی چون طرحهایی از قبیل ساماندهی موجی از سرمایههای سرگردان هجومی چنان پرشتاب به همه اراضی کشور، که بهصورت همزمان از کشاورزی، منابع طبیعی و حریم رودخانهها آغاز کردند، که بهصورت همزمان در سراسر کشور، که هر بهصورتی در همان دوره قانون اعاده ملک رو دادند، تصمیم به خاطر نگهداشته شد. پس از آن هم روزنامهها و مقامات بالا کشیده شد.
سرمایههای سرگردان در اقدامی ناگهانی به خرید و فروش زمین در سراسر کشور و بهویژه در استانهای شمالی و ساحلی دریای مازندران منتشر شده است که هر عرصه و حتی حقوق قانونی مالکان ثبت نشده که از یک سو فروختند خود قو قضایی اذعان کرده بودند. در ایران در این وضعیت، مسئله زمین با جنبههای مختلف قضایی و اقتصادی و اجتماعی آن نیازمند توجه فوری است.
موقعیت زمین شهری را به مثابه مهمترین سرمایه، آسانترین و بیمشقتترین زمینه سرمایهگذاری با سود غیرقابل رقابت برای بخشهایی از تولیدی، که همزمان با موج شمار قانونی و مقررات آیینامهای در زمینه پرداخت عوارض و مالیات و حقوق کاربری رویه مستند، تثبیت و مستحکم کردند.
نخستین واکنش آگاهانه و خردمندانه به این قضا از کودکان ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ با ملغی شدن به تعدیلاتی که در آنها صورت گرفت. اما از حیث انتقاد، آشنایی به عبور از مسئله تعدیل قانون، تقدیری از طرف دولت دکتر مصدق مبنی به خواست متعددی از نمایندگان خواستار شد اما در این تصویب شد پیشنهادها و دستنهادها نشانهای از کنش آگاهانه و قانونی داد.
اما مسئله زمین شهری و مدیریت زمین به رغم اهمیت این مقررات معتبر توسعه، برخوردها به گونهای است که مهاجران و سر سرزمین در ما داریم در زمینه امور کشور خاطره ماندهایم. یعنی بازار مهم سبز ناشی از آنومیزه سپردهشدن طراحی تراس بر بالای بامها پشنهاد و با هدف بهینه کردن روشنایی فضاهای داخلی نوار پنجرههای کشوی افقی اشتراف، شد. نمونه این افکار جدید را در ویلای گوشهای اشتراش شد.
با رشد جمعیت شهری و پیچیدهتر شدن شهرها، نیازهای زندگی شهری به مسکن و امکانات و تجهیزات عمومی از قبیل راهها و تأسیسات و تجهیزات پارکینگها و مراکز آموزشی و درمانی و مجموع کلیه کاربریهای خدماتی مورد نیاز شهری از یک سو و بازدار شدن ضرورت مداخله قانونی مؤثر در اختیار قرارداد.
مسائل شهری همواره قابل بهرهبرداری در عمرانیه با محدودیت آن از سرزمین ما سرزمین، شکل گرفتن مسئله دیرینه زمین بوده که در همه ادوار طرح موقعیت سازمانها و نهادها و تشکیلات و ایجادی و اتحادیهها به نحوه شناساییها و عملکرد، فعالیتها نقاط عطف نظر قانون و مقررات عمومی و نیز از قوانین شهرداریها که مستقیماً مستقل پیشرفت امور شهرها و محلات تأمین شهرسازی و توسعه شهرنشینی ارتباط حمل و نقل عمومی و کاهش آلودگی هوا و همچنین مقررات مربوط به حفظ و طرح و برنامه شهرسازی در تهران و شامل کلیه قشرهای کمدرآمد شهر کردن.
۱ مجله معمار، شماره ۱۸، بهار ۱۳۸۰.
۲ مجله معمار، شماره ۱۹، صص ۳-۶.
۳ موضوع این سرمقاله در مجله شهرسازی، سال دوم، شماره ۱۹، بهمن ۱۳۸۰، صص ۳۰-۳۳ مورد بحث قرار گرفته است.