سردبیر محترم مجله معمار با عرض سلام و ابراز خوشحالی از انتشار نشریه‌ای که با ساختاری نو به عرصه معماری ایران گام نهاده است و در این کوتاه مدت در میان متخصصین و محصلین این عرصه جایگاهی در خور یافته و با توجه به اینکه ظاهراً تبادل نظر و نقد و بررسی موضوعات معماری معاصر ایران از اهداف نشریه به شمار می‌رود؛ چند کلامی در رابطه با مسابقه طرح توسعه حرم مطهر حضرت معصومه (س) قلم زده شد که به عرض می‌رساند:
الف ـ داوری
۱ـ نظر به اینکه اخیراً مسابقات متعددی در سطح کشور برگذار شده است؛ انتظار می‌رود داوری مسابقاتی از این دست دارای برنامه و دقت لازم در گزینش باشد. برای بررسی طرحهایی با این تنوع و گستردگی فضایی و واجد کیفیت بودن طرحها لزوم قرار دادن شاخصه‌های اصلی پیش فرض و نمره دادن هر داور به تک تک طرحها در هر شاخصه و نهایتاً جمع‌بندی رتبه‌ها مناسبتر به نظر می‌رسد تا شیوه‌های نمره دادن رایج در دانشکده‌ها که طرحها به صورت کلی اولویت‌بندی و یا از هر چمن گلی و از هر سبک طرحی در صدر جدول انتخاب شود.
۲ـ علاوه بر آن شاید بهتر باشد نحوه داوری قبل از مسابقات مشخص و اعلام شود تا همانگونه که طرحها بعد از ارائه از نظر کیفی ارتقاء می‌یابند نحوه داوری نیز ارتقاء یابد.
ب ـ طرحها
در طرحهای به چاپ رسیده در مجله چند نکته کلی به چشم می‌خورد:
۱ـ از مفروضات مسئله شبستانهای متصل به حرم است. چرا که یکی از معضلات زیارتگاهها بالاخص حرم مطهر حضرت معصومه (س) نداشتن شبستانهای متصل به فضای حرم است، به صورتی که با سیلان فضایی، زائر خود را در «فضای قدسی» احساس نماید و دیگر آنکه در مراسم خاص بتوان فضای یکپارچه‌ای برای برگذاری مراسم و اقامه نماز جماعت داشت. همانگونه که می‌بینیم مسجد اعظم با آن وسعت فضا اغلب خالی از زائر و از حرم جدا افتاده است.
در اکثر طرحهای ارائه شده فضای الحاقی آشکارا از فضای موجود جدا شده است. اگر چه جدا کردن، کار طرح و اجرا را راحت می‌سازد اما در نظر داشته باشیم این مسابقه در جهت رفع معضلات مجموعه حرم طرح شده است که جوابگویی بدان لازم است. بر عکس سوابق تجربی معماری ایرانی، گویی طراحان خود به «ناهم‌آهنگی»۱ طرح و وضع موجود پی برده‌اند؛ تا آنجا که برخی به شدت خود را از کالبد حرم کنار کشیده‌اند.
۲ـ همچون مسابقات قبلی، بعضی از طراحان به کلی‌گویی پرداخته‌اند و با ارائه یک ایده به مسئله پاسخ گفته‌اند. گر چه این امر در برخی مسابقات می‌تواند جایگاهی داشته باشد اما در مسابقه‌ای که هدف آن دریافت ایده و نظر باشد، نه مسابقاتی مانند این؛ که به جای طرحهای فرمال، بیشتر از هر چیز عملکردهایی در قالب فرم و یا حتی فراتر از فرم و عملکرد؛ به فضاهایی واجد ارزشهای فضایی هم در اجزاء و هم در کل و هم در روابط فضایی نیاز دارد؛ چرا که فضایی چون فضای حرم دارای ویژگی‌هایی است از قبیل احساس و جبروت و روحانیت در کنار انس و رأفت، وحدت و تنوع، چون ازدحام، گردش و حرکتهای متداخل ـ تفکیک و پیوستگی فضایی در عین نیاز به تمرکز و ... که در تقابل با یکدیگر می‌تواند به خلق فضایی منحصر به فرد بیانجامد چرا که فضای قدسی زیارتگاه دو وجهی ـ هم عملکردی و هم نمادین ـ است.
۳ـ از موارد دیگری که باز مانند مسابقات قبل در طرحها به چشم می‌خورد بی‌توجهی آندسته از طراحان که به سبکهای نوین روی آورده‌اند، به ویژگی‌های داخلی فضای حرم ـ که ما آن را خواست مردم می‌نامیم ـ است.
۴ـ از گره‌هایی که در فرض مسئله وجود دارد: یکی لزوم حفظ دیواره سمت قبله مسجد اعظم و دیگری ورودی ارتباطی در امتداد همین راستای دیواره است که مورد اول، غالباً به راهکاری برای طراحان تبدیل شده است و مورد دوم جایی است که ظاهراً تمام معضلات، از سطح زمین به آنجا سرازیر شده و لاینحل باقی مانده است.
و در نهایت: جای بسی تشکر است از ناشران آن مجموعه که امکان تقابل آراء را فراهم می‌آورند و جای خوشوقتی بسیار از ادامه روند طرح مسابقات معماری. که در چنین میادینی هر طرح ـ هر چه که باشد ـ به عنوان شمای یک تفکر عرضه می‌شود و بنا به موضوع محک می‌خورد و راهی می‌شود روشن برای روندگان. خواه به صواب خواه به خطا. «تا فرد چه بگزیند.»
حمید بانک، آرشیتکت و گرافیست
۱. کلمه ناهم‌آهنگی به خاطر تأکید جدا نگاشته شده است.
اصلاحیه
خانم مریم سالور در نامه‌ای یاد آور شده‌اند که در بخش معرفی کار مرمت خانه علاء (انجمن خوشنویسان) در معمار ۵، تصویری از کار ایشان بدون ذکر نامشان چاپ شده است. این کار که با زیرنویس «ورودی با کاشی‌سازی دیوارها» معرفی شده، اثری است با عنوان آفرینش در ابعاد ۸ × ۲٫۲۰ که کار خانم مریم سالور است.