موزۀ هنر مدرن لیل در سال ۱۹۸۳ برای جای دادن آثار هنری اهدایی ژان ماسورل، کارخانهدار هنردوست پاریسی، با بیش از دویست اثر مربوط به سالهای ۱۹۰۵ تا ۱۹۵۰ افتتاح شد. موزه و پارک مجسمۀ بیرون از آن در نخستین شهر جدید فرانسه به نام ویلنو-دَسک در کلانشهر لیل قرار دارد. ساخت شهر جدید دَسک در دهۀ ۱۹۷۰ در محلی آغاز شد که در سال ۱۹۴۴ اساسها ۸۶ نفر از اهالی منطقه را قتلعام کرده بودند. مجری طرح موزه رولاند سیمونه بود. برنامۀ موزه، علاوه بر نمایش آثار هنری، شامل فعالیتهای آموزشی، کتابخانه، سالن مطالعه و … نیز میشد. تغییر مهم در تاریخچۀ موزه در سال ۱۹۹۵ به وقوع پیوست، هنگامی که مؤسسۀ آراسن بیش از سه هزار اثر هنری از ۱۷۰ هنرمند فرانسوی و خارجی را به موزه اهدا کرد.
در ژوئیۀ ۲۰۰۲ شورای شهر لیل مسابقهای را با یک برنامۀ دومنظوره طرحریزی کرد: بهبود و بازسازی کارکردی موزۀ فعلی، و افزایش ۲ هزار مترمربع به مساحت مفید کنونی ۵۶۰۰ مترمربعی. بودجۀ طرح ۱۵.۹ میلیون یورو و زمان تحویل آن سال ۲۰۰۶ پیشبینی شده بود. گزینش تیمها نشاندهندۀ توجه خاص داوران به نسل جوان بود و پنج تیم جوان به مسابقه — که از سپتامبر ۲۰۰۲ آغاز میشد — دعوت شدند. در نهایت هیئت داوران طرح مانوئل ژوتران را بهعنوان برندۀ مسابقه اعلام کرد. تیدری دوپا، در مجلۀ معماری l'architecture d'aujourd'hui، این پنج طرح را بدین شکل توصیف میکند:
پروژۀ آرنو و هرو با احداث «حجمی ژنریک» با شیشههای رنگی ذوزنقهای هیچ نقطۀ اشتراکی با سازۀ موجود ندارد و نسبت به آن بیتفاوت و گسسته به نظر میرسد. طرح فابر/اسپلر-گرانتو و کلاین، با جوهرهای مستقل و منفصل، از طریق یک راهرو شیشهای ساده و روبهروی آرایش هزار توی دو گالری موجود به موزه متصل میشود. در طرح آنوک لوزاندر و نیکلا دومازیر گسستگی و تقابل «پیکرههای ساکن» فولادی جلب توجه میکند. توازن و تقابل تجربهشده در ذوزنقۀ فشردۀ خاویر دو ژویته، ضمن حفظ ارتباط با موزۀ فعلی و برداشتی جدید از آرایشهای عمود بر هم، به طرح هویتی نیرومند و متفاوت میبخشد. و طرح مانوئل ژوتران — برندۀ مسابقه — در پی دگرگونی درختی، از ساختمان سیمونه به سوی نوعی «معماری منظره» پیش میرود.
تصاویر: پروژۀ خاویر دوژیته (بروکسل)؛ پروژۀ فابر/اسپلر-گرانتو و کلاین (کلرمون-فوران)؛ پروژۀ آرنو و هرو (کرنوویل)؛ پروژۀ X-TU (آنوک لوژاندر و نیکلا دومازیر از پاریس و مارک آن برول در حومۀ لیل)؛ دورنمای شبیهسازی پروژۀ برنده، مانوئل ژوتران؛ ماکت پروژۀ برنده، مانوئل ژوتران.
یادداشتها: ۱- Musée d'Art moderne Lille Métropole؛ ۲- J. Masurel؛ ۳- Villeneuve-d'Ascq؛ ۴- Roland Simounet؛ ۵- l'Association l'Aracine؛ ۶- Manuelle Gautrand؛ ۷- Thierry Dupas؛ ۸- l'architecture d'aujourd'hui؛ ۹- Arnod et Hérault؛ ۱۰- Fabre / Speller-Grafteaux & Klein؛ ۱۱- Anouk Legendre؛ ۱۲- Nicolas Demazières؛ ۱۳- Xaveer De Geyter.
