مسجد نصیرالملک، شیراز

Roundy Residence, Lopez Island, WA, 2010 2010 ،اقامتگاه راندى، جزیره لوپز، واشنگتن

\\n

مسجد نصیرالملک، شیراز متن و عکس از: بابک زیرك ، باهمکارى یاسمن کاشف الحقPhoto & Text: Babak Zirak NASIR-AL-MOLK MOSQUE, SHIRAZ مسجد نصیرالملک شیراز یکى از آخرین بناهاى مذهبى ساخته شده در دوره قاجار، نماد بى مانندى از استادکارى معماران و هنرمندان کاشى کار و مقرنس ساز آن عصر است که به رغم کالبد کوچک، به دلیل زیبایى و ترکیب استادانه هنرهاى مختلف در فضاى محدود آن، از دیرباز مورد توجه هنردوستان قرار داشته و دارد. مسجد نصیرالملک اگرچه در قیاس با مساجد شاخص کشور، شکوه و عظمت خاصى ندارد، اما به عنوان فضایى صمیمى، زیبا و پر از تزئینات ظریف چنان جاذبه اى دارد که به ندرت مى توان در بناهاى میراثى مشابه نمونه اى براى آن سراغ گرفت. این مسجد در جنوب محدوده بازار وکیل و در خیابان لطفعلى خان زند در نزدیکى 1294 سال )از سال12 مسجد شاه چراغ در کوچه نصیرالملک قرار دارد. ساخت بناى آن خورشیدى( به درازا کشیده است.1267 تا1255 هجرى قمرى برابر با1305 تا میرزا محمد حسن معمار، سازنده بنا و محمد حسین نقاش شیرازى، طراح کاشى هاى مسجد و محمدرضا کاشى پز شیرازى، از استادکاران شاخص مسجد بوده اند که نام آنان در کتیبه هاى مسجد موجود است. این استادان با فرمان میرزا حسن على خان ملقب به نصیرالملک فرزند میرزا على اکبر قوام الملک از اشراف شیراز طراحى و ساخت مسجد را آغاز کرده اند. مسجد داراى یک ورودى اصلى در جبهه شمالى است که نسبت به فضاهاى ورودى مساجد هم عصر خود بسیار متفاوت طراحى شده است. فضاى دایره اى شکل ورودى بلفاصله با گردشى به سمت شرق وارد فضاى هشتى آجرى کوچک و سپس با راهرویى کوتاه به حیاط اصلى متصل مى شود. در این هشتى تابلویى از کاشى با این شعر زیباى سعدى قرار دارد: غرض نقشى است کز ما باز ماند که هستى را نمى بینم بقایى مگر صاحبدلى روزى به رحمت کند در حقّ استادان دعایى و نام معماران بنا نیز در آن آمده. درِ ورودى بزرگ مسجد از قطعات ضخیم چوب و با تزئینات برنزى ساده اى ساخته شده است. نماى سردر و ورودى بلند مسجد با کاشى هاى ظریف هفت رنگ و مقرنس کارى بسیار ظریفى تزئین شده و نوار سراسرى و طویلى از کاشى آبى لجوردى با آیاتى از قرآن ختم کننده این تزئینات متنوع در بالترین تراز دیوار است. درگاه ورودى عقب نشستگى اندکى نسبت به نماى سردر دارد. کاشى کارى هفت رنگ این محدوده از همان آغاز تزئینات زیباى مسجد را به رخ ناظر مى کشد. طرح هایى از زنبق و گل سرخ شیراز روى قوس خوش ترکیب پنج وهفت قرار دارد و در کتیبه ظریفى تاریخ ساخت بنا همراه با شعرى از شوریده شیرازى به خط نستعلیق نگاشته شده است. عبور از فضاهاى کوچک و کم نور یادشده با ورود به صحن حیاطى چهارگوش، پر نور و مالمال از سطوح رنگین کاشى پوش خاتمه مى یابد که جذابیت ویژه اى را پدید مى آورد. این حیاط با توجه به کم ارتفاع بودن بدنه هاى پیرامون ابعاد سانتى متر از 30 ًمتناسبى دارد. حوضى با دیواره اى از سنگ کرم رنگ به ارتفاع حدودا متر در میانه آن جاى گرفته است. حال و هواى نماهاى 5/16 در5/4 کف حیاط و ابعاد چهار جانب حیاط حکایت از ظرافت ساختار کالبدى مسجد دارد. Nassir al-Molk Mosque in Shiraz, one of the last religious buildings built in the Qajar period, is an unparalleled example of craftsmanship on behalf of architects and tile and muqarnas makers of that period. Although a rather small building, it has for long attracted the attention of art lovers due to its exquisiteness and skillful combination of different arts within a limited space. In comparison to prominent Iranian mosques, Nassir al-Molk in Shiraz is not distinguished by a particular splendor or grandeur, but rather by its sincerity, beauty and exquisite ornamentations whose at- tractiveness is hardly matched by any historical building of its kind. Nassir al-Molk Mosque has two ivans on the north and south of the main courtyard. The tall northern ivan, the Morvarid (Pearl) Vault, is nearly eight meters tall. The southern ivan accommodating little space is constructed in front of the northern ivan to provide symmetry and to balance the proportions of the building. In the arches surrounding the ivan symmetry is not fully observed yet without harming the overall composition of the southern wing. The mosque has two large prayer halls on the eastern and western wings. The western hall (the summer hall) enjoys distinct beauty and decoration. Twelve large stone columns (in two rows of six) refer to the sacredness of the number 12 among Shiites as it alludes to the twelve Imams. The decoration and spiral carved patterns give the columns an impressive appearance. The 21 spherical domes of the prayer hall delicately transfer their weight on those proportionate columns. It is necessary to mention that the spiral design and the patterns carved on the columns of the prayer hall are inspired by the stone columns of Vakil Mosque in Shiraz. Nassir al-Molk Mosque (also called the Pink Mosque) is a distin- guished example of fine glazed tile-work of late Qajar period where Haft-Rang (seven-colours) glazed tiles are applied to the level of perfection. The main colours of the Haft-Rang tiles are black, white, azure, turquoise, red, yellow and russet. The red colour is particularly dominant in this mosque, such that--according to a contemporary master tile-maker--it reflects pink, red and violet colours during different times of the day according to the sunlight angle. از ایران از ایران تصویر سه بعدى از ضلع جنوب غربى

\n