پایان یک دهه — سهیلا بسکی
دهمین دورۀ جایزۀ معمار برگزار شد و نقطۀ پایانی بر یک دهه جایزۀ معمار گذاشت؛ نقطۀ پایانی به معنای واقعی کلمه، چراکه از این پس، اگر عمر جایزه و ما به دنیا باشد، دیگر نمیتوان به شیوۀ ده دورۀ گذشته عمل کرد. دهمین دوره با داوری پنج معمار موفق ایرانی مقیم خارج از کشور، نقطۀ ختمی مناسب بر این تجربۀ ده ساله بود، زیرا بهرغم شگفتی بسیاری که نتایج داوری آفرید، فارغ از هر نظر معمارانه در مورد این نتایج، ما نیز بهعنوان برگزارکنندۀ ده دورۀ جایزه میتوانیم از دیدگاه دیگری دربارۀ آن اظهارنظر کنیم.
در دو سال اخیر بحثها و گفتگوها و مشورتهایی دربارۀ اعمال برخی تغییرات در روال برگزاری جایزه صورت گرفته است، و اینک با پایان یافتن دهمین دوره این تغییرات را به شرح زیر اعلام میکنیم:
- با توجه به افزایش مستمر تعداد پروژههای بازسازی و مرمتی که جای خوشوقتی دارد، جایزه در سه گروه ساختمانهای مسکونی، عمومی و پروژههای بازسازی و مرمت اهدا میشود که هر یک جداگانه مورد ارزیابی قرار میگیرند. گروهبندیهای بیشتر در هر سه گروه (مثلاً ساختمانهای تکواحدی، مجتمعها و شهرکها در گروه مسکونی) در صورت لزوم توسط داوران صورت میگیرد.
- با توجه به تغییر داوران هر دوره، شرکت دوبارۀ طرحهایی که در دورههای گذشته در رقابت حاضر بوده و رتبهای کسب نکردهاند، بلامانع خواهد بود.
- در هر دوره، هیئت داوری تا حد امکان ترکیبی مناسب از داوران ایرانی و خارج از ایران خواهد بود.
- از مدارک درخواستی ارسال فیلم ۱۰۰ ثانیهای حذف و پرسشنامهای تفصیلی دربارۀ مشخصات پروژهها جایگزین آن خواهد شد، که به دلیل نامناسب بودن نحوۀ معرفی پروژهها در سالهای گذشته و بیتوجهی اغلب شرکتکنندگان به موارد درخواستشده در فراخوان، ضرورت یافته است. طبعاً هر نوع نقصان جدی در مدارک تصویری، نقشهها و پرسشنامهها مانع از ورود پروژه به جریان داوری خواهد شد. این مدارک توسط یک کمیتۀ فنی قبل از آغاز جلسات داوری بررسی خواهد شد.
- مبلغ کل جایزه ۴۵۰٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال خواهد بود که بر مبنای نظر داوران بین پروژههای برگزیده تقسیم خواهد شد.
- فقط پروژههای راهیافته به مراحل نیمهنهایی، نهایی و برندگان جایزۀ معمار چاپ خواهند شد. در پی پیشنهادات تکمیلی همۀ کسانی که در این باره نظر دارند استقبال میکنیم.
جایزۀ معمار ۱۰ — کامران افشار نادری
دهمین دورۀ جایزۀ معمار موقعیتی برای ارزیابی یک دهه معماری معاصر ایران بود. نتایج ارزیابی آثار شرکتکنندگان، داوریها و گفتگوهای حرفهای حاشیۀ جایزه مؤید اعتقادات و آرمانهای آغازین جایزۀ معمار، از جمله نقش مؤثر نسل جوان در فرهنگ معماری معاصر ایران، اهمیت شفافیت و استقلال رأی در داوری، و تأثیر مسابقات و رقابتهای معماری در ارتقای فرهنگ معماری کشور بود. از طرف دیگر دهمین دورۀ جایزۀ معمار، همچون ده دورۀ قبل از آن، انرژی مثبت و تحرکی استثنایی را به شرکتکنندگان آن، در رقابت و برگزارکنندگان جایزه القا کرد که موجب شد به نقطهای عطفی در تاریخ جایزه و معماری معاصر ایران تبدیل شود.
ویژگیهای غالب کارهای معماری خوب ارائهشده در این دورۀ جایزۀ معمار را میتوان به شرح زیر برشمرد:
- بیان حجمی موجز و بارز
- کم شدن فاصلۀ کیفی بین معماری تهران و شهرستانها
- تجربههای تازه در بهکارگیری مصالح قدیم و جدید
- ارتقای کیفیت اجرایی و جزئیات معماری
- ارتباط بهتر اجزا با هم و همچنین بیشتر اجزا با کلیت معماری
- پرهیز از تزئینات و الحاقات زائد
- توجه به نقش اجزای متحرک ساختمان در تعیین فضا
- برتری بیان فضایی بر بیان حجمی
- توجه به قابلیتهای بیانی مصالح، رنگها و بافتها
- توجه به رابطۀ نورپردازی طبیعی و مصنوعی با فضای معماری
- توجه به موضوعات زیستمحیطی و معماری پایدار
- توجه به رابطۀ فضای درون و بیرون
- کوشش در پیوند یافتن با سنتهای معماری از طریق ابداع و تغییر شکل آنها
- توجه به اهمیت هنر در بهبود زندگی بهرغم محدودیتهای امکانات مادی
گزارش برگزاری دهمین دوره — صنم کلانتری
فراخوان دهمین دورۀ جایزۀ معمار در شمارۀ ۶۱ مجلۀ معمار (تیرماه ۱۳۸۹) منتشر شد. هیئت داوران این دوره شامل پنج معمار موفق ایرانی مقیم خارج از کشور بودند: هادی تهرانی (مدیر دفتر معماری هادی تهرانی، هامبورگ)، نادر تهرانی (رئیس دانشکدۀ معماری دانشگاه MIT)، گیسو حریری و مژگان حریری (دفتر معماری حریری و حریری، نیویورک) و نسرین سراجی (مدیر دفتر معماری سراجی، پاریس/وین، رئیس دانشکدۀ معماری دانشگاه هنرهای کاربردی وین).
موعد تحویل آثار، ۲۰ مهرماه ۱۳۸۹ تعیین شد. ۱۴۴ اثر توسط شرکتکنندگان تحویل داده شد که از این میان ۲ مورد بهدلیل عدم تطابق با شرایط فراخوان حذف شدند. از ۱۴۲ اثر باقیمانده، ۹۳ پروژه در بخش ساختمانهای مسکونی و ۴۹ پروژه در بخش ساختمانهای عمومی بود. در بخش مسکونی، ۵۵ پروژه ساختمانهای تکواحدی، ۲۴ پروژه ساختمانهای متوسط و ۱۴ پروژه ساختمانهای بزرگ بودند. در میان آثار رسیده، ۶ پروژه مرمتی/بهسازی و ۲۴ پروژه بازسازی فضای داخلی نیز قرار داشت.
جلسات داوری در روزهای ۲۴ و ۲۵ مهرماه ۱۳۸۹ در دفتر مجلۀ معمار برگزار شد. در مرحلۀ نخست داوری، ۱۳ پروژه از گروه ساختمانهای مسکونی و ۱۰ پروژه از گروه ساختمانهای عمومی بهعنوان نیمهنهایی برگزیده شدند. در مرحلۀ بعد، ۶ پروژه از گروه مسکونی و ۴ پروژه از گروه عمومی بهعنوان فینالیست تعیین شدند، و در مرحلۀ نهایی رتبههای اول تا سوم در هر دو گروه به همراه ۲ تقدیرشده در گروه مسکونی و ۳ تقدیرشده در گروه عمومی برگزیده شدند.
برندگان گروه ساختمانهای مسکونی
- رتبه اول: رامین مهدیزاده — آپارتمان مسکونی شمارۀ ۱، محلات (نشان جایزۀ معمار + ۱۰۰٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال جایزۀ نقدی)
- رتبه دوم: احسان حسینی و الهام گرامیزاده — خانۀ بیدآباد، اصفهان (۳۰٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال جایزۀ نقدی)
- رتبه سوم: رضا نجفیان و رضا مفاخر — آپارتمان شمارۀ ۱۷، تهران (۲۰٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال جایزۀ نقدی)
برندگان گروه ساختمانهای عمومی
- رتبه اول: علی سوداگران و نازنین کازرونیان — موزۀ سازههای آبی فارس، شیراز (نشان جایزۀ معمار + ۱۰۰٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال جایزۀ نقدی)
- رتبه دوم: لیدا الماسیان و شاهین حیدری — سلفسرویس دانشگاه سیستان و بلوچستان (۳۰٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال جایزۀ نقدی)
- رتبه سوم: فرخ زنوزی، نریمان پیراسته بروجنی و محمد عرب — تبدیل خانۀ مخروبه به دفتر باوند، اصفهان (۲۰٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال جایزۀ نقدی)
مراسم اهدای جوایز دهمین دورۀ جایزۀ معمار در روز جمعه ۳۰ مهرماه ۱۳۸۹ در تالار آبگینۀ مجموعۀ باشگاه وزارت امور خارجه برگزار شد. در ابتدای برنامه، سرمقالۀ سهیلا بسکی، مدیرمسئول و سردبیر مجلۀ معمار، خوانده شد. حامی مالی مراسم، شرکت سوپرپایپ اینترنشنال بود؛ سپس لوح تقدیر مجلۀ معمار به مهرداد یوسفی، مدیرعامل شرکت سوپرپایپ، اهدا شد. در ادامه نیز فیلمی با عنوان «تعلیق» برای حضار به نمایش درآمد.
در این مراسم همچنین از مدیران پروژههای بزرگ و موفق با اهدای تقدیر و لوحی از سوی مجلۀ معمار قدردانی شد. تقدیرشدگان عبارت بودند از: مدیرعامل و قائممقام مترو تهران؛ مرتضی بانک و حمیدرضا نیککار (مسئولان پروژههای سفارتخانههای ایران در کشورهای خارجی طی سالهای گذشته)؛ مدیرعامل، معاون و معاون فنی شرکت توسعۀ فضاهای فرهنگی (بهخاطر ایفای نقش مدیریت پروژههای سینمایی اجرا شده در تهران که در دورههای گذشتۀ جایزۀ معمار به کسب رتبه هم نائل شده بودند)؛ مهندس مشاور نقش جهان-پارس (به پاس ایفای نقش مدیریت در پروژۀ کاخ موزۀ ملت)؛ سید محمد بهشتی و آقای تقیزاده اصل (به پاس راهاندازی و اجرای بخشهای مهمی از پروژۀ پردیسان میراث فرهنگی در همدان تمدنی)؛ کامبیز پشتیبان مدیرعامل شرکت خاکسلیمی، غلامرضا پاسبان حضرت، مدیرعامل مهندسان مشاور بافت شهر (برای پروژۀ بدنهسازی اتوبان مدرس)؛ و پروین درشوری و هوشنگ فتحی (برای پروژۀ محیطزیستی و فرهنگی قشم).
