مغازه بی‌نام

دفتر معماری آینه (علی دهقانی، علی سلطانی، عاطفه کرباسی) تجربه طراحی فروشگاهی كه كاربری آن مشخص نباشد، تجربه خاصی بود. زمین آقای حمیدی، كارفرمای پروژه، با توجه به فرم كشیده‌اش، نگاه خاصی می‌طلبید و این موضوع كه “كارفرما نمی‌دانست در این فضا می‌خواهد چه چیزی را و چگونه بفروشد”، كار را مشكل‌تر می‌كرد، اما این تمام ماجرا نبود. بافت آشفته و سردرگم پیرامون پروژه، محدودیت ارتفاعی و نیز محدودیت‌های اقتصادی، از دیگر مواردی بود كه باید در نظر می‌گرفتیم. ما زمین پروژه را از وسط، روی محور شمالی جنوبی بریدیم و به چهار نیم‌طبقه مجزا تقسیم كردیم و به‌ علت محدودیت‌های ارتفاعی، تصمیم گرفتیم بیشتر بنا را در زمین فرو ببریم. لایه‌های مختلف طبقات می‌بایست با سیالیت و روانی، هم به صورت كالبدی و هم بصری، مردم را ترغیب به حضور در خود می‌كرد. در عین حال، ارتباط سیال بین طبقات، به علت محدودیت‌های اقتصادی، می‌بایست با پله ‌بود كه پله‌هایی روان و كم‌شیب، برای این منظور در نظر گرفته شد. ترغیب به حركت و حضور در طبقات مختلف و تا انتهای فروشگاه، یكی از اهداف مهم بود. این هدف، با ایجاد دید عمیق و گسترده از ورودی مجموعه به سمت همه طبقات، حضور خطوط رنگین در زمینه ساده و تك‌رنگ فروشگاه و امتداد دادن مسیر از قاب رنگین ورودی در شمال تا انتهای دیوار رنگین نورگیر در جنوب که ریزش نور را از بالا تا طبقات زیرین ایجاد کرده بود، تأمین شد. كارفرمای ما حتی مردد بود كه فروشگاه یكی باشد یا چند تا؛ ما با برش پروژه، این امكان را به وجود آوردیم كه همه فضا بتواند به چهار بخش مختلف فروش تقسیم شود و حتی با ایجاد پارتیشن‌هایی كنار مسیر عبور، امكان تعطیلی هر یك از این چهار لایه، در عین كار كردن بقیه لایه‌ها وجود داشته باشد. از مهم‌ترین عواملی كه به ایده اولیه ما در نما شكل داده، قرارگیری در بافتی است كه به جز خانه تاریخی مقابل پروژه ما، بقیه بناهای ساخته شده در آن از نوع بساز بفروشی و بدون زبان مشخصی است كه روز به روز نمای معبر شهری را زشت‌تر می‌كنند. مهم‌تر آنكه، خانه روبرو متعلق به كارفرمای همین پروژه است؛ ضمن صحبت‌های ما با او، قرار بر این شده كه خانه حفظ شود و بعد از مرمت و احیاء، رو در روی حجم مدرن، با فروشگاه گفتگو کند. نمای شفاف فروشگاه و انعكاس بدنه خانه بر روی آن، همچنین تصویری از خانه كه از داخل فروشگاه، از درون قابی مدرن و رنگی دیده می‌شود، بخشی از این گفتگوست كه می‌تواند در این معبرِ ملال‌آور آشفته، فضایی پرنشاط به شهر هدیه كند. اكنون آقای حمیدی فروشگاهی دارد كه با توجه به نوع طراحی آن، هر روز می‌تواند تصمیم‌هایی متفاوت و متنوع درباره آن بگیرد.