درآمد
حمید عنبرانی در سال ۱۳۳۸ در سبزوار متولد و در سال ۱۳۷۰ در رشتة معماری از دانشکدة هنرهای زیبای دانشگاه تهران فارغالتحصیل شد. فعالیت حرفهای خود را قبل از پایان رسمی تحصیلات، از سال ۱۳۶۵، به عنوان سرپرست گروه مطالعه و طراحی در بافت قدیم بندر بوشهر در وزارت مسکن و شهرسازی آغاز کرد. از ۱۳۷۰ به تجارب متنوعی در طراحی و اجرای مجموعههای مسکونی، اداری، فرهنگی و صنعتی پرداخته است. آرامگاه بهادری، یکی از تازهترین کارهای عنبرانی، در این شماره معرفی میشود.
طرح
مرحوم بهادری از بزرگان ایل بختیاری و میراثدار و حافظ سنتهای ایل و شخصیتی فرهیخته، مردمدار و خدمتگزار بود. طراح کوشیده است براساس توصیفهای بازماندگان و مطالعة نامهها و نوشتهها و دفتر اشعار او، و نیز منش ایلی و شرایط اقلیمی، آرامگاهی شایستة بهادری و ایل و اقلیم و سرزمین او بسازد. او ضمن الهام گرفتن از شکل سیاهچادر ایلی، زیگورات چغازنبیل، و موتیفهای تزیینی بختیاری، طرحی کاملاً نو و بدیع پدید آورده و با شیوة ساخت صنعتی اجرا کرده است. دوازده ستون اطراف بنا اشارهای است به دوازده فرزند بهادری، و نه کنگرة بنا اشاره به نه سیارة منظومة شمسی.
تهویه و نور
بنای آرامگاه مانند سیاهچادر از یک ضلع بلند خود و در طول سنگ قبر گشوده به فضای باز اطراف است. این گشودگی به گونهای است که هنگام غروب، که وقت مراجعه به گورستان است، آفتاب مزاحم از مقابل آن عبور کرده است. دو ورودی باریکتر نیز در دو ضلع دیگر برای مواقع ازدحام در نظر گرفته شده است.
برای ایجاد بیشترین مالش و بیشترین جریان هوا، همة دیوارههای آرامگاه، از کف تا سقف، نیمهباز و دارای شکافهای باریک و عمقدار است. طراحی یکی از تیرهای بتنی جبهة غربی به شکل منحنی و تعبیة پردهای مشبک در زیر آن (هنوز اجرا نشده) یکنواختی طرح را برهم زده و بر لطافت و ملاحت آن میافزاید.
طرح نورپردازی بنا از سمت دوازده ستون پیرامون آن هنوز اجرا نشده است. در رویکردی تفسیری به چادر، نقش میخها و طنابهای برپادارندة آن، دوازده ستون کوتاه در اطراف آرامگاه به نحوی استقرار مییابند که در شب با تاباندن نور بر پیکر بنا تفسیری عرفانی و تازه از این عناصر ارائه دهند: طنابها رشتههایی از نور به هم تنیدهاند که برافراشتگی چادر را تداعی میکنند.
سازه و اجرا
تلفیق زیگورات و چادر در یک بنای کاملاً نمادین امروزی مستلزم وحدت سازه و طرح بود. به این دلیل از شیوة تولید قطعات پیشساخته در تهران و حمل آن به محل اجرا استفاده شده است. تمام قطعات بتنی با نظارت طراح قالبسازی و ساخته و بر روی شالودة از پیش آماده شده طی چهار روز نصب شده است. در قطعات بتنی حفرههایی پیشبینی شده که با میلگردگذاری و بتنریزی داخل آنها کلیة قطعات به هم متصل و یکپارچه شدهاند. قطعات پیشساخته از بتن مسلح با سنگدانههای سفید ساخته شدهاند که با سندبلاست سطح آنها بافت یافته است.
ساخت ستونهای نور اطراف بنا، نیز پردة مشبک بتنی (فخر مدین) جبهة غربی، همچنین سکوی نشستن داخل آرامگاه و نصب الحاقاتی مانند کتیبة شناسنامة بنا و نقوش تزیینی هنوز انجام نشده است.
دیواری سنگی در جبهة غربی کنار مسیل، برای جلوگیری از فرسایش تدریجی بستر و دیوارة جبهة غربی گورستان، اجرا شده است.
اعتبار طرح
طرح و نظارت: حمید عنبرانی. محاسبه: احسانالله دهقان. مدلسازی کامپیوتری: سیامک مرزوقی. ساخت قطعات بتنی: کارخانة پریفاب تهران. زیربنا: ۱۰۶ مترمربع. ارتفاع: ۶٫۵ متر. صفه: ۲۳۵ مترمربع.
