معماری بانک در ایران امروز و دیروز

در این شماره مجموعه‌ای از ساختمان‌های بانکی ساخته‌شده در دوره‌های معاصر و تاریخی - از آغاز ورود مفهوم بانکداری به عنوان یکی از نهادهای مدرن تمدن نوین به ایران - ارائه شده‌اند، برخی با جزئیات و برخی تنها با چند تصویر و نقشه.

برای سهولت مقایسه دوره‌های مختلف از قالب معمول نشریه خارج شده و همه نمونه‌ها در یک بخش با عنوان «امروز» و «دیروز» معرفی شده‌اند.

شکی نیست که این مقایسه به نفع «امروز» نیست و در واقع مایه شرمساری است زیرا ما را به یاد همه آنچه در ۳۰ سال گذشته به سرعت از دست داده‌ایم می‌اندازد. در این مدت مجموعه‌ای از نمونه‌های نامناسب و بی‌تناسب بانکی در سراسر کشور ساخته‌ایم در حالی که مدام از هویت ایرانی و اسلامی معماری‌مان سخن گفته‌ایم.

به یاد دارم چند سال پیش هنگام آماده‌سازی مراسم جایزه معمار، یکی از مسئولان پرسید آیا داوران متعهد به انتخاب ساختمان‌هایی با هویت قوی هستند. پاسخ دادم که ما خودمان به شدت به مجموعه ساختمان‌هایی که سازمان خودشان در سراسر تهران ساخته اعتراض داریم که بدترین نمونه‌های پست‌مدرنیسم تقلیدی را خلق کرده‌اند.

صادقانه هنوز نام مناسبی برای این سبک و روند پیدا نکرده‌ایم. فعلاً فقط می‌توانیم امیدوار باشیم و دعا کنیم روزی فرا رسد که معماری باکیفیت به قلمرو بانک‌ها و شرکت‌ها نفوذ کند و این زمانی ممکن می‌شود که این سازمان‌ها از کنترل و چنگال دولت رها شوند.