ساختمان شماره یک کهریزک، تهران — استودیوی کات، مهدی کامبوزیا

طراحی این پروژه در شرایطی به ما واگذار شد که کارفرما از لحاظ اقتصادی محدودیت‌های زیادی داشت و کف دو طبقه بتن‌ریزی شده بود. ساختمان در زمینی مربع با اضلاع حدود ۱۸ متر قرار گرفته است. سایت پروژه از سه طرف مسدود است و تنها از ضلع جنوبی نور می‌گیرد. کارفرما با توجه به جواز شهرداری خواستار طراحی چهار واحد ۵۰ متری در هر طبقه بود.

در این شرایط، بهترین راه‌حل، بهینه‌سازی نورگیری واحدهای شمالی و بهبود واحدهای جنوبی در راستای کارکرد مناسب بین واحدهای شمالی و جداره شهری پروژه به نظر می‌رسید. از این رو، فضاهایی مثل نشیمن، اتاق خواب و دیگر فضاهای نیازمند نور طبیعی را مجاور جداره جنوبی قرار دادیم.

مسئله مهم کمبود بیش از حد بودجه برای اجرای ساختمان بود، در نتیجه باید راه‌حلی انتخاب می‌کردیم که اولاً توسط کارگران بومی اجرا شود و دوماً مصالح مورد استفاده نیز ارزان و قابل دسترس باشد. بهترین گزینه برای ما آجر و سیمان بود. هدف اصلی پروژه طراحی ساختمانی با کیفیت مناسب و ارزان قیمت بود و راه‌حل دستیابی به این هدف ارتباط تنگاتنگ و کارکرد درست بین معمار، کارفرما و سازنده بود.

ما کاربری دلخواه مصرف‌کننده را از بالکن مطالعه کردیم و آنها را با مدول‌های آجری مشبک بستیم. بدین ترتیب، با مدول‌های آجری که هر یک نیازی از خواسته‌های کاربران را تأمین می‌کرد، پروژه را طراحی کردیم و از طرفی، به علت کمبود فضای واحدها کمدهای اتاق‌ها یا طاقچه‌های نشیمن را نیز در جداره داخلی مدول‌ها قرار دادیم و نور کافی را با پنجره‌های قدی وارد پروژه کردیم.

ساختمان آجرپوش، تهران — استودیو طرح و ساخت آدمون، شبیر موسوی، امیررضا فاضل

سایت پروژه یک قطعه باریک و کشیده است که تنها یک ضلع کوتاه آن به خیابان رو دارد. معماران با ایجاد «پرده آجری» — پره‌های مورب آجر استاندارد در آرایش هندسی منظم — نمای بلند را پوشانده و آن را به یک ژست شهری یکپارچه تبدیل کرده‌اند.

پشت این پرده، نما نفس می‌کشد: بازشوها در پس شبکه آجری از نگاه عابر پیدا و پنهان می‌شوند؛ اتاق‌خواب‌ها و فضاهای نشیمن از همسایه‌های نزدیک محفوظ می‌مانند و در عین حال نور فیلترشده دریافت می‌کنند. آجرکاری به دست استادکاران محلی با آجر فشاری استاندارد و ملات معمولی اجرا شده است؛ تمرینی در صرفه‌جویی و مهارت بیش از در مصالح غیرمتعارف.

واحد تجاری همکف در پس بخش عمیق‌تری از پرده آجری قرار گرفته — فیلتر نوری که خود بخشی از منظر خیابان است — و آپارتمان‌های طبقات بالا مابقی حجم را اشغال می‌کنند.