#ص ۳ نوسازی و تغییر کاربری ساختمانی در مجموعه فرهنگی باغ موزه سعدآپاد طراحی داخلی: فیروزه اطهاری (آغداشلو)
طراحی و اجرای محوطه: هومن صدر
درباره گنجینه خط و کتابت میرعماد
تخصصی خوشنویسی ایران است که به معرضص تماشای عموم گذاشته میشود. فکر برپائی اين گنجینه از آنجا آغاز شد که تاکنون مجموعهای جامع و پربار که معرف مهمترین هنر اسلامی ایران باشد در جائی گردآوری و عرضه نشده بود. از این رو در پی کوشش گسترده و طولانی در جهت گزینش آثاری نفیس و منحصر به فرد از گنجینهها و مخازن سازمان میراث فرهنگی کشور بهترین نمونهها انتخاب و سعی شد تصویری کافی از قلمهای شش گانه اصلی و قلمهای افزوده شده پس از قرن هشتم هجری ترسیم گردد. گنجینه خط و کتابت میرعماد
هر چند توائسته مجموعهای از عالیترین قطعات
خوشنویسی میرعماد الحسنی خوشنویس بزرگ اواخر قرن دهم اوایل قرن یازده هجری ايران را فراهم آورد. اما تنها به معرفی آثار میرعماد محدود نمانده است و به صورتی تنظیم شده تا بازدید کنندگان و مشتاقان بتوانند سیر تحول خوشنویسی ايران از قرن سوم تا قرن چهاردهم هجری را ضمن نگاهی گذرا به خطوط مختلف پیش از اسلام ایران دنبال کنند و از آن بهره ببرند. در انتخاب نمونهها و آثار گردآمده در این مجموعه از یاری و کارشناسی اساتید بزرگ خوشنویسی معاصر ایران بهره بردهايم و حق است با تشکر فراوان اذعان کنیم که بی همراهی آنان حاصلی چنین شایسته و مفید فراهم نمیآمد. بنای گنجینه میرعماد متعلق به نیمه قرن چهاردهم هجری است و ویژگیهای
معماری آن دوران را دارد و از جمله عمارتهای جنبی و ظریفی است که در مجموعه سعدآباد قرار دارد. این ساختمان در تغییر و تبدیلی نأمناسب مدتی به عنوان منزل مسکونی یکی از دختران شاه مورد استفاده قرار گرفت و به همین منظور بخشهائی از ساختار اصلی درون ساختمان دستکاری شده و با انقلاب اسلامی ایران اين عمارت و دیگر بناهای سعدآباد به ثبت آثار ملی رسید و در پی تبدیل این گونه بناها به گنجینه مفید فرهنگی تاریخی این یافت و ساختمان آن در طراحی و تمهیدی دقیق مرمت کامل گردیده و احیاء شد. تمامی تجهیزات زائد و فضاهای افزوده آن حذف گردید و در مرحله
نخستین بنا به صورت اولیه آن سالمسازی و استحکام بخشی و تکمیل شد و در راستای این تبدیل با حفظ هماهنگی و روح کلی ساختمان الحاقات ضروری و خاص به آن علاوه شد. در طراحی محوطه و فضای بیرون نیز سعی شد تداوم همین روحیه و تناسب آن با دوره تاریخی بنا حفظ ردق طراحی موزه و معماری داخلی و نظارت آن را خانم مهندس فیروزه اطهاری انجام داده و مدیریت طرح آقایان دکتر شفیعی و مهندس خداوردی و طراح و ناظر محوطه آقای مهندس هومن صدر بودهاند. همچنین مسئولین دفتر فنی مجموعه سعدآباد و دیگر استادکاران در حسن اجرای این کار سهم عمدهای داشتهاند. در اینجا باید با قدردانی از همه همکاران و دیگر عواملی یاد کرد که با علاقه فوقالعاده این مهم را به انجام رساندهاند. این گنجینه در زمستان ۱۳۷۶ افتتاح گردید. سازمان میراث فرهتگی ايران
شرح پروژه:
در سال ۱۳۵۷ به سفارش سازمان میراث فرهنگی اوایل دهه اول ۱۳۰۰ شمسی بود که در سالهای بعد بدون توجه به اصالت و کاربری اصلی بنا بخشهایی به آن اضافه یا از آن حذف شده و در سالیان اخیر متروک مانده بود. پیشنهاد تبدیل اين بنا به موزه خوشنویسی میرعماد با توجه به ظرافت بنا و ارتباط در طرح مرمت بنا تغییرات بنیادی به عمل آمده عبارت بودهاند از:
تخریب دیوارهای زائد که فضارا به اتاقهای بسیار کوچک و نامناسب تقسیم میکرد و بافضای مناسب و نحوه گردش در یک موزه تناسبی ند اشت. برداشتن سقفهای کلاب استین لس پیش ساخته و کلیه الحاقات اضافی که بنا را بیشتر شبیه به یک رستوران کرده بود.
برداشتن کامل کف ساختمان و ایوان شامل موکتها و موزائیکهای فرسوده.
ضمن برداشتن سقفهای کاذب طبقه دوم که حدودا"
گچبریهای زیبای اصلی بنا پدیدار شد. این گچبریها که بخش عمده آن بر اثر مرور زمان از میان کار شده بود. پس از تغییرات ذکر شده مرمت و بازسازی بخشهای ساختمان به شرح زیر انجام - بازسازی گچبریهای اصلی با توجه به نمونههای کوچک باقی مانده با نهایت دقت و وسواس به نحوی که عینأبه وضعیت اصلی بازگر دانده شود.
مرمت سفقف ایوانهای دو طبقه که در اصل به صورت لوزیهای روی تختهپوش کار شده بودند و برگردان تسه حالت اصلی و مرمت و تعویض پنجرههای چوبی دو طبقه و نردههای چوبی اطراف
. نمای موزه میرعماد ۲ ورودی طبقه ۲ در حال بازسازی ۳ اجرای ارم موزه روی نمای اصلی
-0040ع1 همست 11007 مومععد عطا ما عمصعتا۳ .2 عصتاه
مسنهعننجط عط) ۶ه وتو عطا عصتالماعها .3
- تعویض سیستم تأسیساتی ساختمان که به دلیل رطویت زیاد منطقه تماما پوسیده بود و تعویض و - تطبیق و تنظیم بخشهای الحاقی بنا با کاربری جدید بی آنکه به روح و سبک آن کوچکترین لطمهای وارد شود.
با حاشیه مثلثی به شیوه موزائیکهای دوره رضا شاهی. ورودی با گچبریهای بر گرفته از شیوهای که در کاخ تهیه سیستم نور غيرمستقيم با استفاده از ریل و پروژکتورهای متداول و طراحی کنسولهای گچی نزدیک به سقف با طرحهای مناسب همان دوران به طور مجزابرای هر طبقه.
تِ پوشاندن ینجره اتاقها و سالن از داخل و حاسازی ویترینهای هم اندازه با آنها و طراحی و نصب میز اطلاعات در قسمت ورودی به همراه آرم موزه به
ایوان که اغلب پوسیده و از میان رفته بودند.
صورت تراش روی شیشه.
قر مظن طراجی سسموطه فا مطالعته در حال ور هوای معماری اواخر دوره قاجار و اوائل دوره پهلوی کوشش شد اصول و قواعد اساسی فرهنگ معماری آن دوره که میبایست طبعا راهنمای بازسازی یک بنای متعلی به آن باشد تدوین شود. با در نظر گرفتن بناهای مشابه این عمارت در مجموعه سلطنتی آن دوره از جمله عمارت احمد شاهی در کاخ نیاوران و درشگخانه در مجموعه سعدآباد برای اجرای محوطهسازی مصالح گوناگونی مورد توجه قرار گرفت اماهیچکدام مثل اجر نمیتوانست هویت بنا را در بدو ورود به محوطه معرفی کند. بتابراین نهایتا
طرح محوطه این بنای زیبا با استفاده از آجرهای مربع هم به عنوان مصالح اصلی و هم به عنوان عنصر تزئینی با رعایت اصل هماهنگی محوطه با نمای آجری سالعتمان و ایجاد کانالهای آب روان در سطح محوطه و اطراف بنابه گونهای که جویبارها و قناتهای محلی آن دوران را تداعی کند و در عين حال آبهای زیرزمینی را تا حدی تخلیه کند. اجرا
در اجرای این طرح از تعدادی آجرهای اصلی دوره رضاشاهی موجود در مجموعه نیز استفاده شد که در کتار مصالح جدید زیبائی خاصی دارد. وجود یک حوض و ابنمای مربع با کاشیکاری متناسب با عناصر تزئینی موجود در نمای ساختمان, انعکاس نما در آب. مجموعاً تصویری زیبا و گویا از هویت معماری عمارت را ساخته است. طراحی آرم موزه در دو عنصر متقارن روی نمابا استفاده از کاشیهای آبی و سفید علاوه بر تکمیل زیبائی بنا نماد دوران شلحص در تاریخ خوشنویسی ايران نیز به شمار میاید.
۴ ورودی و محوطه بنا قبل از تغییرات
۵ سالن اصلی طبقه اول بناقبل از بازسازی ۶نمای اصلی قبل از بازسازی
۷ ورودی طبقه دوم
۸ نمای داخل طبقه دوم موزه
٩ جزئیات نمای اصلی
۷ آب نما و محوطه
مصتآهمصع۲ عرهع0 لتدرزاسام 40جه عمصعتاص .4 عصتع16۵0 0610۲6 100۶ 0صنامتم صا لفط ت1۷ .5 مصتژه۲6۵0 1016 120206 صنع]1۷ .6
۲ ۹60080 عطا ما عمصوتاص .7
8. 116110۲ 0۶ عطا ٩60000 ۲
8 :۱ 01 [2ا1(6 .9
1 24 050206 صه] .10
اصهمدز20 260652217 30۲۳86 ,5100۲6 0 ۰16 .06512760 ۷79۲۵ 522665 -تحط ما 0عصعتعول معاح ۷25 واز5 عنطا 0۴ کاز ۶ه انامه تحصتعتده فص اه رد۳۵۵
۰ 150011021 معط گ۶ه حمتاعومه 0ص2 زوم م1" ۱۵۲۱۵۲ظ1 کاا 20 عمتلانبط ۲« 7۱5۵04وصنو 0ج میاه 6211160 ۱۷۲۵۲۵ -ععوصوهه 1۳6 .تجطه طممیامیز۳ .ع۱۷ ۲« یاه 02۳0160 ۷۷26 010[66 06 0۶ ۳2۵۲۲ 20 ر002۷6۳ط16 0مح نوی 1۳۲ ۹۱۵6۲۷۱560 ۷25 165121 122056200 0 1۱6 ۵۶ باووتباه [وعتمطمعا فط کامصمصو اوه 0صاممطهم ۶ 0۲0۱60 علطا ۵۶ اصمصطهتامصههمعد :1 حصقطا عاصقطا مه رتم00۵ فا معاما
0015 20 منک اه صمتایاامن »نامه عنام 0مصص 1۷۳ رصم هه معط ما ممهاهم مهطا ۵ عهه۵ 0۲ 1۵۸0۵۷26۵0
۲ ۳۱۲۵۵2۵۴ ۱۵0۱۶وع۳ دمزعمام]
5 هام۳۱ :مموععل مها عط) ۵ ممتات او هه معنوع([
3 رصتهعباص فص ۵۶ مصلنبها 1 فص صا مصللنیها .نوماه میهمتاع -0اکنط 6 وتو 0صومصصمت 202020 92 وه 14 0 0۶ 1۲۲ عنطا رصمتاتااهبو معتصواع معط عتمعوظ -61ع۲ 6 ما 0ماجع0ع0 و72 عصنانبه تعاطعنج0 عطعطه عفعا عط ۶و ممصول احصنوه علز مه 0ععصحجصه . باماماتباعت -عصوطل بامامانجعص عممومو (وتیتاه منطو وصتلنهتها عطا یومتامآمبور مط عفه .60 اصمصصمج احممتاهد و عو 15071060 ۷725 احصاون:ه کاز صنوع 40 165/271260 ۷۷25 270 همه مط ۸ .عتیتت»انطهتد مت۲ماعنط ۰۵ 6 2 فاصمصصمتناوه . فیام عط عمت»مگجوو ملنطه م2 ,۲۵۴۵۸۵۷۵0
معلامدتعنالی تحصوته معبمصو نو مط 1 :26 20060 عناوم معاچ 200 ک0۵] 1 .۸ جوم
فص ما 0عاتصناً امد عز ممتمعلآمع 16 3 مه تناها رفص ۵۶ وعز۷7۵ ر016665 موجه ۵۶ ممتامعا۵؟ ۷26 ۵ ۷7۵۱0 تتتطاجفی 14 مه اد ۶۵ -تامبی ماه وعقصها 000ع 2 ۲5ماع۷ عطا 9 0۲6-1513۳010 طا م۳ نج فتاه حمتا معط ومتاهعاو: ما .6صصتا کصوووتم فطا ما متا عو ممابانتوم اقماه و 2۳0۳0۲ له مه حتعاعق ۲2مصماوم ها ۸2206 ممداه که مافط فص بامطاده رطاموتون1 6 276 ]مه ۵۵۱0 ممتتع(امی علطا ارات ری ۱
عاورنهد ؟۶ه عمتتعاامی منطمصعناای م1 ۲فاکق ج رفص ها عاممها 2۳20 ۷ 1 60ا۲۵باعباقصا روطمرجتعتااوه 0ص و۱ که ممتاعاآمه )عت وطا و1 ,1998 ۶ 1082 1 .عزاطایاج فطا م1 0عصووم وهای عنام وه میاه مصاعاووته ۲« کته ام 010 وتعطا تقطا ام موط عصاصوهععتم جمتاهعلآمه 176قصوطوتمصمم ۰ ۶۴ ۸۳ متصعاعا تصمصنصمتم ونط 5 6110۲1 ۷25۲ 2 ,1062 عنطا عما«م([۳۲۵ 0 میونسا امن 0صج تفطاوع ما ۳2206 هعماناتهع۳۲ وتات فط ص. فقومتبامو 5۲ عط رحصفطا اعمممصن .حمتاهعصووته 7 م1 موومدن ۷۷۵۲۵ و۵امصمین آجمامنط
