محل اجرا: سپیددشت، خیابان امام خمینی، روبروی گلزار شهدا، لرستان
کارفرما: شهرداری سپیددشت
معماران: رضا فراشی، مازیار قاسمینیا · همکار معماری: احسان اینانلو
مهندس سازه: محسن ورمزیار
اجرا: محسن فولادوند، حسین رجبی اسلامی
گرافیک: شادی بیطرف · نظارت: رضا فراشی، مازیار قاسمینیا
عکس: محمد حسن اتفاق
زیربنا: ۸۴ مترمربع
موضوع پروژه طراحی یادمان شهدا با بودجهای بسیار محدود در شهر کوچک سپیددشت بود. سایت تعیینشده در بافت قدیمی شهر قرار داشت و سالها به عنوان گورستان شهر مورد استفاده بود. موقعیت سایت به گونهای بود که گشودگیای در بافت شهری در امتداد محور اصلی شهر را اشغال میکرد.
گونه متداول بناهای یادمانی در شهرهای کوچک و بزرگ ایران به صورت یک شیء یا مجسمه است — که تنها نقش یک تندیس در شهر را دارد — و خواسته اولیه کارفرما نیز طراحی یک عنصر یادمانی برای شهدا بود.
در پاسخ، استراتژی ما عبور از کلیشه ساخت مجسمه یا یک شیء منفرد به عنوان یادمان بود. به جای آن تصمیم گرفتیم صحنهای برای اجرای رویدادهای شهری بسازیم — فضایی با قابلیت انعطاف بالا برای شهر که بتواند در زمانهای مختلف نقشهای متفاوتی بر عهده بگیرد — به عبارت دیگر، امکاناتی بسیار بیشتر از آنچه یک مجسمه تنها میتواند فراهم کند.
ما از یک صفحه عمودی استفاده کردیم که روی زمین گسترده میشود، به گونهای که بخش ایستاده صفحه نقش نمادین خود را حفظ کند. برای تشدید این کیفیت، هشت بازشو در آن ایجاد کردیم و به تعداد مساوی درخت سرو در پشت هر بازشو کاشتیم.
از سنگ قرمز آذرشهر استفاده کردیم تا این «صحنه» به شکلی برجسته در بافت شهر متمایز شود. در عین حال، بخش گسترده و زمیننشین صفحه به عنوان فضایی برای اجرای رویدادهای شهری عمل میکند. همزمان، محل قبرهای موجود را بر روی این صحنه آوردیم و به ازای هر بازشو در بدنه عمودی، یک جعبه سیاه در لبه قرار دادیم.
با فعالسازی پروژه به عنوان فضایی انعطافپذیر — برای اجرای مراسم آیینی و مذهبی مانند تعزیه، به عنوان زمین بازی کودکان، به عنوان پاتوق مردم شهر، به عنوان محل مشاوره اهالی، و همزمان به عنوان نمادی و نشانهای برای سپیددشت — امکانات جدیدی به آن به عنوان فضای عمومی اضافه کردیم.
در رویدادهای مختلف شهری، سطوح مختلف در اطراف این صحنه، مثل بام ساختمانهای اطراف، تراس و بالکنها، خیابان و کوچه و حتی سطوح داخل مغازههای مجاور به عنوان جایگاه و محلی برای تماشا فعال میشوند و این صفحه نقش خود را در شهر گسترش میدهد.
