معماری معاصر

مجتمع فرهنگی ووچو، گچساران

محمدرضا تاج‌گردون·عکس: مهدی بنیادی‌نژاد·معمار ۱۵۴ — بیست و پنجمین دوره جایزه معمار
مجتمع فرهنگی ووچو، گچساران
محل اجرا: کهگیلویه و بویر احمد، گچساران، محله لبنان · کارفرما: مؤسسه مشک و ملار · تیم طراحی: نیکا موسی‌زاده، بهروز باجغلی، مینا رحیم‌پور · اجرا: اتابک تاج‌گردون · نظارت و سازه: محمدرضا تاج‌گردون · عکس: مهدی بنیادی‌نژاد · زیربنا: ۱۴۰ مترمربع · مساحت: ۱۱۵ مترمربع

ووچو در زبان لری به معنای «آنجا» است. این مجموعه در محله لبنان، یکی از محله‌های محروم در بافت فرسوده شهرستان، واقع است؛ محله‌ای که پس از جنگ ایران و عراق و حضور مهاجران شهرهای دیگر شکل گرفت و با مشکلات اجتماعی و فرهنگی فقر و اعتیاد و محرومیت در طی این سال‌ها دست و پنجه نرم می‌کند.

مجموعه فرهنگی هونه (خانه) در محله سادات، که با ایجاد فضاهای آموزشی، هنری و اجتماعی توانست شور و حیات را به محله بازگرداند، الهام‌بخش ساخت مجموعه دوم به نام ووچو (آنجا) شد که با بهره از تجربیات هونه و رفع کاستی‌ها، سعی دارد فرصت‌های فرهنگی و اجتماعی گسترده‌تری برای محله فراهم کند.

نمای جلوی مجتمع فرهنگی ووچو، حجم سفید مدرن بر پایه دیوارهای سنگی با شهر گچساران در پس‌زمینه
نمای جلو — حجم سفید بر دیوارهای سنگی، مشرف به شهر

این مجموعه شامل فضاهای چند عملکردی با مدیریت مستقل در هر بخش است، به گونه‌ای که هر فضا بدون وابستگی به دیگر قسمت‌ها بتواند فعالیت کند. ایجاد فضاهای نیم‌باز و سایه‌دار برای تجمعات در داخل بنا برای نمایش فیلم، تئاتر و برگزاری جلسات گروهی، فضای تجاری مستقل از مجموعه برای تأمین مالی و کمک به استقلال کلی مجتمع، کتابخانه با فضای مطالعه، کلاس‌های آموزشی با دسترسی مستقل و میدانگاهی شهری در بیرون از جمله ویژگی‌های معماری این مجتمع است.

نمای بالا به پایین از ووچو با پلکان بیرونی و محله اطراف
نمای بلند — پلکان و محله اطراف
سطح ورودی با دیوارهای سنگ مالون، سایبان بتنی سفید و درب شیشه‌ای
سطح ورودی — دیوارهای سنگی و سایبان سفید

سنگ مالون تیشه‌خورده با دقت و حساسیت در جداره‌ها به کار رفته تا هویت محله در ساختمان منعکس شود. مسیرها و پنجره‌های مربع با خلق سکانس‌های بصری و تصاویر گوناگون، حرکت و پویایی را در بنا نمایش می‌دهند. همچنین، با توجه به آب و هوای گرم و خشک گچساران، حجم ساختمان به گونه‌ای طراحی شده که سایه‌بان‌های طبیعی و جریان هوای مطبوع با استفاده از شکاف‌های ساختمان در مسیر باد غالب ایجاد شود. قرار گیری حجم سفید روی جداره‌های سنگی نمادی از تکیه آینده پرنور بر هویت گذشته است.

· · ·

حیاط

حیاط اصلی ووچو با دیوار سنگ مالون بزرگ، مبلمان فلزی و شخصی در حال قدم زدن
حیاط — دیوار سنگ مالون، مبلمان فلزی و آسمان باز

از حیاط به عنوان یک عنصر عملکردی بهره گرفته شد، به طوری که با استفاده از سقف بلند و سایه‌اندازها و پله‌ها به صورت یک فضای جمعی عمل می‌کند برای پخش فیلم، تئاتر، نمایش، فضای معاشرت و... با حرکت و عبور از منطقه‌های مختلف و لایه‌ها و ایجاد سکانس‌های بصری در ارتفاع‌های گوناگون سعی در نشان دادن پویایی و دعوت‌کنندگی به مجموعه دارد.

مسیر حیاط در کنار دیوار سنگی با پله‌ها و حجم‌های لایه‌ای
مسیر در کنار دیوار سنگی — پله‌ها و حجم‌های لایه‌ای
پله‌های حیاط با ستون و فضای سبز در مقابل دیوارهای سنگی
پله‌های حیاط با ستون و فضای سبز

پنجره‌ها نه تنها به عنوان نورگیر بلکه با جابه‌جایی در سطوح، ضمن کنترل دید نسبت به محله سعی در ایجاد سکانس‌های تصویری نسبت به مجموعه و محیط اطراف دارد. در نظر گرفتن فضای تجاری در ورودی که بتواند به صورت مستمر با محیط بیرونی ارتباط داشته باشد و در تأمین هزینه‌های جاری و استقلال مالی مجموعه مؤثر باشد.

نمای گسترده حیاط از زیر سایبان بتنی با دیوار سنگی در نور آفتاب، پلکان و مبلمان فلزی
حیاط از زیر سایبان — نور آفتاب بر دیوار سنگی، پلکان به طبقه بالا
· · ·

فضاهای داخلی

کتابخانه با قفسه‌های سرتاسری سفید پر از کتاب، نردبان متحرک و دیوار سنگی
کتابخانه — قفسه‌های سرتاسری در مقابل دیوار سنگی، با نردبان متحرک

اهمیت نوع مدیریت مجموعه و استقلال کامل آن، فضاها با توجه به تجربه هونه به صورت لایه‌ای طراحی و تعریف شد. فضای کافه و کتابفروشی و حیاط مستقل به عنوان لایه دوم. کتابخانه به عنوان منطقه سوم. کلاس‌ها به عنوان منطقه چهارم که هر کدام دسترسی مستقل دارند.

راه‌پله با نورگیر مثلثی، نرده‌های مشبک و دید به قفسه‌های کتابخانه در پایین
راه‌پله — نورگیر مثلثی در بالا، قفسه‌های کتابخانه در پایین
طبقه همکف با درب شیشه‌ای، دیوار سنگی و فضای سبز
ورودی طبقه همکف با فضای سبز و درب شیشه‌ای
پلکان بیرونی بین حجم‌های سفید با نرده‌های مشبک
پلکان بین حجم‌های سفید با نرده‌های مشبک
مسیر طبقه بالا با نرده‌های مشبک و سایه‌های هندسی
مسیر طبقه بالا — نرده‌های مشبک با سایه‌های هندسی
نمای حیاط از طبقه بالا با سکوهای پلکانی، فضای سبز و دیوارهای سنگی
حیاط از طبقه بالا — سکوهای لایه‌ای، فضای سبز و دیوارهای سنگی

ووچو، همچون هونه، یک پروژه خیریه و مستقل است؛ تلاش دوم مردم شهر، کارفرما و معمار برای پرورش فکر، امید و انگیزه در کودکان و جوانان محله، با چشم‌اندازی برای آینده‌ای روشن و فرهنگی پایدار است.

معمار به عنوان عضو کوچک این مجموعه سعی در نشان دادن این راه، و نه نمایش آن دارد.

حیاط در غروب با نور مصنوعی گرم، سکوهای پلکانی و نمایی از کتابخانه
حیاط در غروب — نور گرم، سکوهای پلکانی و نمایی از کتابخانه
· · ·

نمای شب

نمای شب ووچو از کنار با نخل و نورپردازی گرم
نمای شب — ساختمان با نورپردازی گرم و نخل در پیش‌زمینه
نمای شب ووچو از خیابان با پایه سنگی، پلکان و حجم‌های روشن
نمای شب از خیابان — پایه سنگی، پلکان و حجم‌های روشن
· · ·

نقشه‌ها

برش معماری آ با سه طبقه در مقیاس ۱:۱۰۰
برش آ — سه طبقه (مقیاس ۱:۱۰۰)
برش معماری ب با سه طبقه در مقیاس ۱:۱۰۰
برش ب — سه طبقه (مقیاس ۱:۱۰۰)
ده دیاگرام آکسونومتریک مفهومی با حجم‌های قرمز نشان‌دهنده عملکردهای مختلف
دیاگرام‌های مفهومی آکسونومتریک — روند تکامل طرح با مناطق عملکردی به رنگ قرمز
پلان طبقه همکف (پلان ۱) با نانوایی، کافه و کتابفروشی در مقیاس ۱:۱۰۰
پلان طبقه همکف — نانوایی، کافه، کتابفروشی (مقیاس ۱:۱۰۰)
پلان طبقه بالا (پلان ۲) با سه کلاس و کتابخانه در مقیاس ۱:۱۰۰
پلان طبقه بالا — کلاس‌ها و کتابخانه (مقیاس ۱:۱۰۰)

موجودیت‌های مرتبط در بانک اطلاعات معماری